سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )

200

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )

بر مىآيد كه عمل به وصيت واجب مىشود براى هر كسى كه استماع وصيت نمايد اعم از وصى يا غير وصى ، لكن آيه بعد و آيات و اخبار ديگر تخصيص ميدهد وجوب را بوصى و آن كسى كه تعيين براى عمل به وصيت شده . فَمَنْ خافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفاً أَوْ إِثْماً گويند در قرائت موص بين قراء اختلاف است ابن كثير و نافع و ابو عمر « من موص » قرائت كرده‌اند و از موصى يوصى ايصاء مأخوذ باشد و باقى قراء « من موص » بتشديد صاد قرائت نموده‌اند بنا بر اينكه از وصى يوصى توصية مأخوذ باشد لكن معنى يكى است . « جنفا » جنف بمعنى ميل و انحراف است يعنى كسى كه بترسد كه موصى و وصيت كننده در وصيت كردن انحراف از حق نموده . فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ در جايى كه موصى از طريق حق و درستى در وصيت نمودن انحراف نموده پس در اصلاح نمودن آن گناهى نيست زيرا كه خداوند آمرزنده و مهربان است . در تفسير قمى از صادق آل محمد صلى اللَّه عليه و آله و سلّم چنين روايت مىكند كه « هر گاه مردى وصيت نمود براى وصى جايز نيست وصيت را تغيير دهد مگر وقتى كه به غير طريق حق و به غير آنچه خداوند دستور فرموده وصيت كرده باشد و در وصيت مراعات جهت اعتدال ننموده و ظلم و تعدى به ورثه نموده كه در چنين موقعى وصى را رسد كه وصيت را روى ميزان حق و درستى آورد مثل مردى كه وى را ورثه‌اى باشد و تمام مال خود را براى بعضى از ورثه قرار دهد و بعضى ديگر را از مال خود محروم گرداند در چنين موقعى وصى را رسد كه روى ميزان حق مال را تقسيم نمايد و همين است مقصود از قوله تعالى جَنَفاً أَوْ إِثْماً زيرا كه جنف ، ميل ببعضى ورثه است و « اثم » اين است كه امر كند بعمارت خانهاى ويران و گرفتن مسكر پس در چنين موقعى وصى را رسد كه به وصيت عمل نكند يا تغيير در آن دهد . خلاصه از آيه بضميمه روايات چنين بر مىآيد كه اگر وصيت روى ميزان عدل